Yazı Detayı
07 Kasım 2019 - Perşembe 10:52
 
Erzurum’da Part Time Sömürü Sistemi
Onurhan KARA
onurhankara25@gmail.com
 
 

Erzurum, Atatürk Üniversitesi ve Erzurum Teknik Üniversitesinde öğrenim gören yaklaşık 76 bin öğrenci bulunuyor. Demek oluyor ki, Erzurum'da yaşayan 10 kişiden birisi yükseköğrenim öğrencisi.

Erzurum’da bulunan birçok işletme, öğrencilerin sayesinde ayakta duruyor. Bu ayakta durma, sadece öğrencilerin yaptığı harcamalardan dolayı değil; birçoğu da “Part Time” adı verilen sömürü sistemini kullanarak ayakta kalıyor.


İşletmelerin kurduğu Part Time Sömürü Sisteminde, basit bir hesap yapacak olursak, öğrencilerin haftada 58 saat çalışmaları bekleniyor 58 saat için ödenen ücret ise ortalama 295 lira, ayrıca yemek ücretlerinin de öğrencilerin kendi ceplerinden karşılanması isteniyor, herhangi bir iş sigortası da sağlanmıyor.


Sistem genelde; “yarın gel başla” şeklinde devam ediyor.


İş Kanunu’nun 63. maddesine göre, genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırk beş saat. Ayrıca kanuna göre, 45 saatin üçte ikisi olan 30 saat, kısmi çalışmanın yani part time’nın azami süresi olarak ortaya çıkıyor. Başka bir ifadeyle, Kısmi süreli (part time) çalışmadan söz edebilmek için haftalık çalışma süresinin dikkate alınması ve haftalık çalışma süresinin de 30 saat veya altında olması gereklidir, deniyor. Fakat kurulan sömürü sisteminde “Part Time” adı altında üniversite öğrencileri ortalama 50 saat çalışmak zorunda kalıyor. Yani normal çalışma süresinin de üstünde bir süre..!


Yargıtay’a göre, kısmi süreli olarak çalışan işçinin asgari ücreti de çalıştığı gün veya saatler oranında hesaplanır. Günlük asgari ücret 7,5 saat çalışmanın karşılığı olduğundan, kısmi süreli çalışmanın da buna göre hesaplanması gerekiyor ama kurulan bu sömürü sisteminde ise keyfe tabi fiyat uygulanıyor.


İş Kanunu’nun 5. maddesi de, işverenin, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, farklı işlem yapmasını yasaklıyor. Kurulan sömürü sisteminde böyle bir şey de elbette ki söz konusu bile değil. Tüm ağır ve pis işi sömürdükleri öğrencilerin yapması isteniyor. Hiçbir güvenceleri de olmayınca ya yap ya da çalışmaya mahkûm ediliyor.
Birçok işletme kendi belirlediği tarife ve çalışma saatlerini uygulamaya koyarak, üniversite öğrencilerini sömürürken, bu öğrencilerin haklarını hangi kurumlar, sendikalar, STK’lar arıyor? Ben hiçbirine şahit olmadım doğrusu.


Ülkemizin geleceği olan gençlerimiz birileri tarafından emekleri sömürülürken kaç kişinin sesi çıkıyor? Ses çıkaranı duymadım doğrusu.


Genç kardeşlerimiz bir bardak çayın 4 lira olduğu mekânlarda, saati 5 liradan 14 saat çalışmak zorunda kalırken gençlerin bu emeğini kimler savunuyor? Savunan görmedim doğrusu.
Her problemimizin kaynağına inildiğinde, esasında denetim sorunu olduğunu görüyoruz. Burada da sorun benzer. Hâlihazırda yasal düzenlemeler aslında yeterli. Ama denetim burada da çok eksik. Çözüme buradan başlamak gerekiyor sanırım.


Erzurum’daki Part Time çalışma sistemi böyle mi devam edecek, yoksa birileri gereken yaptırımları uygulayacak mı? İlerleyen günlerde göreceğiz.

 
Etiketler: Erzurum’da, Part, Time, Sömürü, Sistemi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
Haber Yazılımı